Begrippen
Veiligheidsvoorraad: betekenis, formule en voorbeeld
Veiligheidsvoorraad is de extra voorraad die je bovenop de verwachte vraag aanhoudt, zodat een piek in de verkoop of een late levering je product niet uitverkocht maakt.
Door Berend Vrakking, oprichter van Product Metrics. Bijgewerkt 28 oktober 2026.
Veiligheidsvoorraad: formule
Veiligheidsvoorraad = z × standaardafwijking van de dagelijkse vraag × √levertijd in dagen
z hoort bij de servicegraad die je kiest: 1,645 bij 95%, 2,326 bij 99%. De servicegraad is de kans dat je een bestelronde doorkomt zonder uitverkocht te raken. De formule gaat uit van een vaste levertijd en een vraag die ongeveer normaal verdeeld is. Heb je te weinig verkoophistorie voor een standaardafwijking, gebruik dan de eenvoudige methode: hoogste dagverkoop × langste levertijd − gemiddelde dagverkoop × gemiddelde levertijd. Rond de uitkomst altijd naar boven af op hele stuks.
Veiligheidsvoorraad: rekenvoorbeeld
| Stap | Waarde |
|---|---|
| Product | Trail Runner |
| Gemiddelde verkoop per dag | 20 stuks |
| Standaardafwijking van de dagelijkse vraag | 6 stuks |
| Gemiddelde levertijd | 16 dagen |
| z bij een servicegraad van 95% | 1,645 |
| Servicegraadmethode (1,645 × 6 × √16 = 39,48, naar boven afgerond) | 40 stuks |
| Hoogste verkoop op één dag | 30 stuks |
| Langste levertijd | 20 dagen |
| Eenvoudige methode (30 × 20 − 20 × 16 = 600 − 320) | 280 stuks |
| Vastgelegd geld bij €45,00 inkoopprijs (40 × €45,00 en 280 × €45,00) | €1.800,00 en €12.600,00 |
Met de servicegraadmethode houd je 40 stuks achter de hand: twee dagen verkoop (40 ÷ 20). De eenvoudige methode komt op 280 stuks, veertien dagen verkoop, en legt €10.800,00 meer vast. Ze dekt je drukste dag en je traagste levering tegelijk, en dat valt zelden samen. Illustratieve data.
Servicegraad of eenvoudige methode
De servicegraadmethode rekent met hoe sterk de verkoop van dag tot dag schommelt. Je kiest hoe vaak je een bestelronde zonder tekort wilt doorkomen, en de formule geeft de voorraad die daarbij hoort. Bij 95% lukt dat ongeveer 19 van de 20 keer.
De eenvoudige methode vraagt alleen je drukste dag en je traagste levering. Ze is snel uit te rekenen, maar gaat ervan uit dat beide tegelijk gebeuren, en houdt daarom meer voorraad aan dan een servicegraad van 95% nodig heeft. Lees de uitkomst als een bovengrens, of gebruik de methode zolang je te weinig historie hebt voor een standaardafwijking.
Een derde vuistregel is een vast aantal dagen extra dekking × de gemiddelde verkoop per dag. Die is makkelijk uit te leggen, maar houdt geen rekening met hoe grillig de verkoop van een product is.
Waarom één buffer voor alle producten niet werkt
Een sok die 60 keer per dag verkoopt, met een standaardafwijking van 20 stuks en een levertijd van 9 dagen, heeft bij 95% een veiligheidsvoorraad van 99 stuks nodig (1,645 × 20 × √9 = 98,7, afgerond 99). Een winterlaars die 4 keer per dag verkoopt, met een standaardafwijking van 3 stuks en 36 dagen levertijd, heeft genoeg aan 30 stuks (1,645 × 3 × √36 = 29,61, afgerond 30).
Een vaste buffer van 40 stuks voor elk product is voor de sok te weinig en houdt bij de laars 10 stuks te veel vast. Ook een vast aantal dagen klopt niet: de sok heeft 1,65 dag verkoop nodig (99 ÷ 60), de laars 7,5 dag (30 ÷ 4). Reken de veiligheidsvoorraad daarom per product uit.
Wat een hogere servicegraad kost
Elke stap omhoog in servicegraad kost meer voorraad dan de vorige. In het voorbeeld vraagt 99% een veiligheidsvoorraad van 56 stuks (2,326 × 6 × √16 = 55,82, afgerond 56): 16 stuks meer dan bij 95%, oftewel €720,00 extra aan inkoopwaarde exclusief btw.
Zet die extra voorraad af tegen wat een tekort kost: de contributiemarge van de verkopen die je mist, en de advertentiekosten die je al maakte om bezoekers naar een product te sturen dat niet leverbaar is. Een product met een hoge marge en een trage leverancier verdient een hogere servicegraad dan een goedkoop product dat je binnen een paar dagen bijbestelt.
Veiligheidsvoorraad: veelgemaakte fout
Eenheden door elkaar gebruiken. Een standaardafwijking per week hoort bij een levertijd in weken, een standaardafwijking per dag bij een levertijd in dagen. Reken je met de standaardafwijking per week en de levertijd in dagen, dan komt de veiligheidsvoorraad veel te hoog uit.
Veiligheidsvoorraad: veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen veiligheidsvoorraad en bestelpunt?
Is buffervoorraad hetzelfde als veiligheidsvoorraad?
Hoe bereken je de standaardafwijking van de vraag?
Welke servicegraad kies je?
Volgende stap
Reken de veiligheidsvoorraad eerst uit voor je bestverkopende producten met de langste levertijd: daar kost een tekort het meest. De calculator is Engelstalig en vraagt dezelfde getallen als het voorbeeld hierboven.
- Safety stock calculator (Engelstalig)Berekent de veiligheidsvoorraad met beide methoden, met dagen dekking en het bestelpunt erbij.
- Inventory Insights (Engelstalig)Toont per product de verwachte vraag, levertijd, veiligheidsbuffer, voorraaddekking en de besteldatum die daaruit volgt.
Verder lezen
- BestelpuntDe vraag tijdens de levertijd plus de veiligheidsvoorraad, met hetzelfde rekenvoorbeeld.
- Omloopsnelheid voorraadHoe vaak je voorraad per jaar wordt omgezet, en waarom een te kleine buffer dat getal mooier maakt dan het is.
- Safety stock (Engelstalig)Het Engelstalige begrip, met de vuistregel in dagen dekking.
- Lead time (Engelstalig)De levertijd: van bestellen tot ontvangen.
- Stockout (Engelstalig)Het tekort dat een veiligheidsvoorraad moet voorkomen.
Ook beschikbaar in